2026/04/21

Ikasten elkarteak hitzaldi berri bat antolatu du ostegun honetarako, apirilak 23, Portaleko areto nagusian. Hitzordua 10:00etan izango da, eta Antonio Rivera Blanco EHUko Historia Garaikideko katedradunak hartuko du parte. Hitzaldiaren izenburua ‘Nork sostengatu zuen frankismoa Euskal Herrian?’ izango da.

Oroimen historikoa eta iragan hurbilaren inguruan eraikitako kontakizunak zuzenean tartekatzen dituen auziari helduko dio Rivera Blancok. Hizlariak berak azaltzen duenez, frankismoa Euskal Herriarekiko guztiz arrotza izan zen ideia diktaduraren azken urteetan sendotu zen batez ere, herritarren sektore zabalen eta agintari frankisten arteko ezberdintasunak hazi zirenean. Hala ere, pertzepzio hori ez dator bat erregimenaren jatorriarekin.

Hitzaldian, frankismoaren hiru euskarri handiek (Armadak, Elizak eta alderdi bakarrak) Euskadin ere kide eta kolaboratzaile aipagarri ugari izan zituztela aztertuko da. Horien artean, koadro politiko eta kargu garrantzitsuak ekarri zituen karlismo indartsu bat, industria eta finantza sektoreen, elizako hierarkiako kideen eta lurraldeari lotutako militarren elkarlanaz gain.

Historialariak diktaduraren iraupen luzeaz ere hausnartuko du, eta ia berrogei urteko erregimen batek errepresioaren, beldurraren edo indarkeriaren bidez bakarrik ezin izan zuela iraun, baizik eta testuinguruen eta momentuen araberako lankidetza sozial, etsitu edo gogotsuaren gradu desberdinei esker ere bai.

Hitzaldia, halaber, hirurogeiko hamarkadaren amaieratik aurrera izandako aldaketan geldituko da, erregimenaren krisiak, industrializazioak, gizarte-eskaera berriek eta oposizioko erakundeen indartzeak haien babes-oinarriak ahulduz joan zirenean. Testuinguru horretan, Rivera Blancok azaltzen duenez, frankismoa Euskal Herriari inposatutako kanpoko errealitate gisa ikusten hasi zen.